Inleiding
We gaan meters maken voor onze stad en dorpen! Met die insteek hebben we in het bestuursakkoord richting en ambities bepaald voor deze bestuursperiode. Met investeringen voor een sterker, mooier en toekomstbestendig ’s-Hertogenbosch waar iedereen het beste uit het leven kan halen. Daarbij benutten we de groei van onze gemeente als kans. Om te bouwen aan een duurzame gemeente waar iedereen een thuis kan vinden in leefbare, veilige en groene wijken en dorpen. Om te investeren in een gezonde en zorgzame samenleving waarin alle inwoners meedoen, jong en oud en om te zorgen dat talent en onze economie zich hier volop kunnen ontwikkelen.
De keuzes uit het bestuursakkoord (het ‘wat’) vertalen we in een collegeprogramma naar uitvoering (‘hoe en wanneer’). De resultaten van die vertaling zijn opgenomen in deze begroting, inclusief de financiën. We sturen u het afzonderlijke collegeprogramma toe ter informatie zodat u het kunt betrekken bij de besluitvorming en integrale afweging in de begroting.
Deze begroting heeft een stevige financiële uitgangspositie. Daardoor zijn we in staat om te investeren in de kansen en opgaven in onze gemeente. We doen dat op een verantwoorde manier, want het is nog steeds onzeker hoe onze financiële positie zich in de toekomst ontwikkelt. Besluiten vanuit de rijksoverheid, geo-politieke gebeurtenissen, economische- en marktontwikkelingen kunnen allemaal invloed hebben op de mogelijkheden om onze ambities te realiseren. Rond netcongestie is dat onlangs nog eens heel duidelijk geworden. Met een directe impact op de uitvoerbaarheid van onze ambities. Precies om op deze en andere onzekerheden in te kunnen spelen, is het nodig dat we financieel wendbaar zijn. Daardoor zijn we nu in staat om in deze begroting budget vrij te maken waarmee we pro-actief en buiten gebaande paden naar oplossingen zoeken op de problematiek rond netcongestie. Deze financiële wendbaarheid blijft van belang. Daarom blijven we er scherp op om ons huishoudboekje duurzaam gezond te houden en benutten we niet de volledige begrotingsruimte. Dit stelt ons bovendien in staat om te anticiperen op de lange termijn en de groei naar 200.000 inwoners. Dat gaat om veel meer dan woningbouw. Groeien met kwaliteit betekent onder andere dat voorzieningen mee kunnen groeien; op gebied van bijvoorbeeld sport, cultuur en ontmoeting in de wijk. We brengen in beeld wat dit betekent aan investeringen. Ook die lange termijn blik op investeringen hoort bij een verantwoord financieel beheer.
In het komend jaar pakken we door op de geprioriteerde grote gebiedsontwikkelingen waarmee we nieuwe woningen en stukjes stad toevoegen: de Spoorzone, De Vliert en de Groote Wielen. We werken plannen uit voor deelgebieden, bereiden besluitvorming over randvoorwaarden voor (zoals parkeren en warmtevoorziening) en we werken aan de bouw van nieuwe woningen. In samenhang met al deze ontwikkelingen bereiden we mobiliteitsmaatregelen voor om onze stad en dorpen goed bereikbaar te houden. Specifiek voor de binnenstad zetten we de integrale aanpak brede Binnenstad voort. Voor verschillende gebieden in de historische binnenstad gaan we in kaart brengen welke kansen voor vergroening, verblijf en ontmoeting we kunnen verzilveren en hoe we deze met bewoners, ondernemers en andere partners kunnen uitwerken. We starten nog dit jaar met enkele projecten in de Hinthamerdriehoek.
In de wijken en dorpen gaan we werken aan leefbaarheid en ontmoeting, onder andere met flinke investeringen in groen. We geven uitvoering aan het Uitvoeringsprogramma ‘Groots Vergroenen’ en geven daarbij prioriteit aan wijken en buurten die nu te veel versteend zijn. Met deze begroting zorgen we bovendien voor dat beheer en vervangingsopgaven in de openbare ruimte met kwaliteit kunnen worden uitgevoerd. Ook maken we budget vrij om de gebiedsgerichte aanpak in Kruiskamp /Schutskamp, Hambaken en de Gestelse Buurt door te ontwikkelen tot een structurele aanpak over de hele gemeente. Zodat we kansen, opgaven, investeringen en de energie en ideeën van inwoners in onze wijken/dorpen beter kunnen bundelen en verder kunnen brengen. Voor Vinkel en Empel werken we de plannen voor de dorpshuizen verder uit. Dat doen we ook voor Engelen waar we breder aan de slag gaan met de versterking van leefbaarheid en ontmoeting, in lijn met de moties van uw raad.
Een andere belangrijke ontwikkeling in onze wijken en dorpen is de inrichting van Lokale Teams. In deze Lokale Teams gaan we zorg en ondersteuning anders gaan organiseren. Vlak bij huis, zonder loketten en samen met partners in de wijk. In het komend jaar werken we uit hoe dit eruit komt te zien en starten we enkele pilots. De Lokale Teams zijn erop gericht dat iedereen hier fijn oud kan worden en gezond kan opgroeien. Daar hoort ook de uitbreiding van de Rijke Schooldag bij. Hierin investeren we en we trekken daarbij op met scholen en andere partners. Het komend jaar willen we een Economic Board instellen die de propositie rond verantwoorde AI en digitale technologie verder kan brengen. Ook bouwen we door aan het Innovatiekwartier Den Bosch dat het kloppend hart moet worden voor deze ontwikkeling. Door te investeren in aantrekkelijkheid voor met name jongeren en studenten willen we talent in onze stad nog beter benutten, boeien en binden. We werken samen met partners uit hoe een MBO-agenda bij kan dragen aan onder andere de match van vraag en aanbod van stages, belemmeringen voor studenten en een betere aansluiting tussen opleiding en werk. Zo geven we een impuls aan een levendiger ’s-Hertogenbosch voor jongeren en studenten. We brengen in beeld hoe we dit kunnen versterken, bijvoorbeeld in het cultureel klimaat, nachtleven en evenementen.
Tot slot maken we met deze begroting keuzes op een aantal aanvullende investeringen. Zoals op maatschappelijke weerbaarheid en veerkracht, om onszelf voor te bereiden op complexe en/of langdurige crises. Ook voor de uitwerking van het themajaar 2029 reserveren we budget. Vanuit onze ambitie op circulaire economie verkennen we een businesscase op de waarde van afvalstromen. We willen meer bruikbare producten en materialen uit restafval te halen, zodat we afval verminderen en duurzamer omgaan met grondstoffen.
Aan de bak dus!
Deze begroting bevat de financiële doorvertaling van de ambities en keuzes uit het bestuursakkoord en – als verlengde – het collegeprogramma. Op basis hiervan gaan wij graag aan de slag met onze stad en de dorpen. In het volle besef dat we in een snel veranderende wereld leven die van grote invloed kan zijn op hoe we hier onze ambities kunnen realiseren.
Maar we wachten niet af, houden vast aan onze koers en kijken vooral naar de stappen die we wél kunnen zetten. Samen met inwoners en partners gaan we ons keihard inzetten voor een ’s-Hertogenbosch waar iedereen zich thuis voelt, meedoet en vooruitkomt.